Trakteren

Deze column verscheen eerder in Trouw.

In het weekend was ik acht jaar geworden, dus maandag zou ik gaan trakteren op school. Het hele jaar hadden we zakjes chips gekregen. Ik wilde dat niet: de week ervoor had ik bij een buurmeisje fruitspiesjes gegeten. Prachtig vond ik het eruitzien. Dat wilde ik maken. Zondagavond reeg ik de stukjes aardbei, appel en banaan aan de houten stokjes. Trots ging ik slapen. De volgende ochtend liep ik met een grote schaal naar school. Ik had het fruit niet meer bekeken, er lag aluminiumfolie bovenop. Eenmaal op school haalde ik vol verwachting het folie ervan af. “Ieee!”, klonk het vanuit de klas. “Dat fruit is helemaal bruin! Waarom heb je geen chips meegenomen?”

Wat je trakteert op school heeft invloed op je imago. En als het niet het imago van de kinderen is, is het wel het imago van de ouders. Vol ongeloof bekijk ik op sociale media de grote traktaties waar ouders (lees: moeders) uren werk in stoppen. Bedrijven spelen slim in op ouders met weinig tijd: kant-en-klare gepersonaliseerde traktaties vol snoep en speelgoed vliegen de webwinkels uit. Er zijn zelfs scholen die niet meer verbaasd zijn als er acteurs worden ingehuurd om de favoriete Disneyfiguren van de kinderen te spelen, terwijl snoep in dezelfde figuurtjes wordt rondgedeeld.

Sinds de jaren vijftig is trakteren langzaam gemeengoed geworden op scholen. Het is een moment om de jarige in het zonnetje te zetten, om te leren delen en samen te vieren. Veel volwassenen kijken er weemoedig op terug. Maar de laatste jaren leidt het trakteren tot meer en meer controverse.

Op de school waar ik werk, woedde een discussie over ouders die hun zoon Happy Meals hadden meegegeven als traktatie. De ene collega zei: “Positief toch! Leuk voor de kinderen die zoiets niet krijgen, omdat hun ouders weinig geld hebben.” Maar de meesten waren verontwaardigd: “Ik zou het niet oké vinden als mijn kind opeens een Happy Meal op school krijgt, vanaf dat moment willen ze niks anders meer.”

Het grootste probleem bij trakteren is de sociale ongelijkheid. Veel kinderen op mijn school groeien op in armoede. Toch wordt ook hier groots getrakteerd. Het is belangrijk voor de leerlingen. Ik zag het bij een meisje in mijn huidige groep 8 die teleurgesteld was dat de stoerste jongen uit de klas afwezig was op het moment dat zij mocht trakteren. Wat had ze hem graag haar traktatie laten zien: een grote popcornbak gevuld met allerlei soorten snoep, speelgoed en drinken. Zij had gehoopt indruk te maken. Niet gelukt.

Genoeg ouders zijn niet bij machte om voor hun kind een traktatie te fabriceren. Je hart breekt als een kind op zijn of haar verjaardag naar school komt zonder traktatie, z’n schouders ophaalt en zegt: “Mijn ouders hadden geen tijd.” Soms schieten leraren dan in de bres. Nooit zal ik de gigantische glimlach vergeten van een leerling die jarig was op kamp en van ons bij de bakker drie taarten mocht uitzoeken om uit te delen. “Dit is de eerste keer dat ik trakteer”, had hij me glunderend gezegd.

Steeds meer scholen doen trakteren in de ban, mede op advies van de GGD en het Voedingscentrum. Naast gezondheidsredenen worden scholen gek van de ouders die elkaar proberen te overtreffen. Maar dat stoppen maakt ouders ook boos: er zou een traditie verloren gaan.

Laten wij als scholen het voortouw nemen om ervoor te zorgen dat de jarigen zich gezien voelen en kinderen leren delen. En daar zijn geen fruitspiesjes of zakjes chips voor nodig.