Afscheid is inherent aan het leraarschap. Als docent begeleid je kinderen en jongeren maar kort in hun leven. Als je geluk hebt, groei je een paar jaar met ze mee. Voor alle leerlingen hoop ik hetzelfde: dat hun nieuwe scholen en studies ze met open armen en vol vertrouwen zullen ontvangen. Naarmate mensen ouder worden, verdwijnt vaak de zachtheid om te mogen groeien en neemt de hardheid toe. Maar zou niet bij elke leeftijdsgroep vertrouwen centraal moeten staan? Dat je kunt vallen en weer opstaan?

Deze column verscheen eerder in Trouw.  “Als ik zie hoe je dochter met poppen speelt, baal ik er echt van dat ik vroeger geen pop had”, zegt een mannelijke vriend die koffie bij mij drinkt. Mijn tweejarige dochter zingt vlak bij ons liedjes om haar pop in slaap te brengen. Ze zegt: “Lekker slapen, in bed blijven liggen, ik ben dichtbij.” Precies zoals mijn vrouw en ik altijd tegen haar zeggen. De vriend vervolgt: “Ik denk oprecht dat mannen beter met hun emoties zouden kunnen omgaan als ze gewoon als…

Wat is er nodig zodat alle kinderen prettig naar school kunnen? Vraag het aan mijn leerlingen en ze zijn duidelijk: "Gewoon, tijd voor ons. Dat leraren luisteren en aandacht willen geven. Ook als we even boos of verdrietig zijn.” De meeste leraren willen dat ook, maar lukt dat simpelweg niet. En daar kan wat aan gedaan worden.

Ook ik genoot ervan om traktaties te maken voor mijn dochter toen ze in november twee werd. Traktaties zijn een moment van samen vieren, samen delen. Maar steeds vaker leidt trakteren tot controverses. Ouders die elkaar proberen te overtreffen, versus kinderen die juist helemaal niks mee kunnen nemen. Steeds meer scholen stoppen ermee, en misschien wel terecht?

Hoe leer je kinderen over democratie, diversiteit en actief meedoen aan de samenleving? Het is verplicht, maar uit de onlangs verschenen analyse van de wet burgerschapsonderwijs blijkt: scholen vinden het knap lastig om schoolbreed een werkend burgerschapscurriculum vorm te geven. Wat als we er een vast onderdeel van maken in elke lerarenopleiding?

Het is natuurlijk fijn dat de geplande bezuinigingen op het onderwijs deels worden teruggedraaid. Maar kansengelijkheid? Daar gaat het nieuwe kabinet niet voor zorgen. Aan armoede doet het voorlopig niks. En wie opgroeit met geldproblemen staat niet met 1-0 achter, maar met 10-0. Dáár moeten we iets aan doen om echte kansengelijkheid te krijgen.

Als leraar, maar ook als ouder, buurvrouw en opa, doe je de hele tijd aannames over kinderen. Zijn ze sportief? Slim? Handig? Creatief? Onderzoekend? Ook minder leuke karaktereigenschappen passeren de revue in onze hoofden: een kind is lastig, langzaam, ongeduldig, teruggetrokken. Ondertussen gaan de labels al heel jong in de hoofden van kinderen vastzitten, waardoor ze zich er de rest van hun leven naar kunnen gaan gedragen.

De stress bij onze leerlingen is ziekmakend. Veel jongeren voelen: ik moet slagen in het onderwijs om überhaupt later een huis te kunnen hebben, maar het lukt me niet. De samenleving is een wedstrijd geworden met winnaars en verliezers. Dat moet aangepakt worden. Tegelijkertijd moeten we er in het onderwijs voor zorgen dat onze leerlingen ook dingen doen waar ze blij van worden. Ieder mens heeft het nodig om te kunnen ontspannen en ervaren hoe het is om ergens goed in te zijn: juist dan kom je ook op andere…

Paarse Vrijdag: wat moet je ermee? Iedereen moet aandoen waar die zich prettig bij voelt, maar vijf leerlingen per klas halen vrijdag hoop uit jouw paarse trui. Als je nog twijfelt: durf die paarse trui aan te doen of die paarse oorbellen te dragen. De leerling die het nodig heeft, zal het zien.

Vanaf dag één viel Rodney bij ons op school op. Hij was snel boos, druk, onaangepast. Volgens sommigen hoorde hij niet op een reguliere vmbo-school. Hij gedroeg zich er niet naar. Had geen sociale vaardigheden. “Had hij wel door dat hij deze kans moest pakken?”, vroeg het team zich af. Ja, dat had Rodney door. Maar hij had geen idee hóé.

"Pfff, politiek is echt moeilijk juf!" Lizzy bedenkt met haar groepje als een echte politicus oplossing voor één van de maatschappelijke problemen die de klas heeft benoemt. Ze komen er niet uit. Elke oplossing heeft immers ook nadelen.

Met mijn overstap van het vmbo naar groep 8 in het speciaal onderwijs, ontdekte ik een nieuwe wereld: die van de kinderboekenweek. Als leraar op het vmbo had ik niet zoveel met lezen. Dat moest maar bij Nederlands - ik wilde het over de wereld hebben! Naïef, weet ik nu. Er moet gelezen worden tijdens álle vakken. Juist dan gaan leerlingen de wereld beter begrijpen.

Al wordt het misschien lastiger, blijf met je leerlingen in gesprek. Ook over lgbti+ onderwerpen. Met de leerlingen die van rechtse politici leren dat Paarse Vrijdag er is om te verafschuwen, in plaats van een dag om te laten zien dat iedereen er mag zijn. Met de leerlinge die liever jongens- dan meisjeskleding draagt. Met de leerlingen die komen uit een land waar de doodstraf staat op gay-zijn. En met de jongen die wil weten of je ook vader kan worden als je op jongens valt.

Terwijl ik het verkiezingsprogramma van de VVD lees, moet ik denken aan wat een moeder van één van mijn leerlingen vorig schooljaar zei: “Ze kunnen het wel hebben over etniciteit etcetera, maar uiteindelijk gaat het gewoon over: hebben je ouders geld ja of nee. Als je ouders geld hebben, je twee keer per jaar op vakantie gaat en je geen zorgen hebt, zou je dan iemand op de Spaarndammerdijk beroven? Nee. Niet dat het andere kind een excuus heeft, maar wel een reden.”

Het NOS Jeugdjournaal doet bijzondere dingen! Slechts 38% van de Nederlanders heeft vertrouwen n de media. Hoe anders is dat bij mijn leerlingen. Allemaal zetten ze 'de media' in de top 3 van instituties die ze het meest vertrouwen. Waarom? Dat hebben we te danken aan het jeugdjournaal. Je leest het in mijn nieuwe column. Een stuk over eerlijkheid, democratie en elkaar serieus nemen.

Demonstreren is machtig mooi. Het geeft een gevoel van kracht om samen ergens voor te staan. Ik deed het met mijn klas, en honderden anderen kinderen in Amsterdam. Voor vrede. Tegen discriminatie. Echt, deze jeugd heeft de toekomst.

Als het aan dit kabinet ligt, bezuinigen we niet op plekken waar miljardenwinsten worden geboekt — maar op de kansen van kinderen. Ons kabinet vult de tekorten op de voorjaarsnota op met het schrappen van de 'Onderwijskansenregeling.' Weg zijn straks de laptops, bijlessen, talentprogramma’s, kleinere klassen en gezonde maaltijden voor kinderen die dat nodig hebben. Precies de dingen die erbij helpen dat álle kinderen een eerlijke kans krijgen. Zeker op de plekken buiten de randstad, want juist daar is de landelijke subsidie keihard nodig.

We bekijken met de klas een video over de Tweede Wereldoorlog. Er wordt verteld welke groepen mensen onder Hitler niet meer veilig waren: joden, roma en sinti, zwarte mensen, homo’s... Eén van mijn leerlingen, Dave, vraagt: “Dus als het nu Tweede Wereldoorlog was, zou ik als enige van deze klas overleven?” Met een mengeling van trots en schaamte kijkt hij rond. Ik vertel hem dat die kans inderdaad groot zou zijn geweest. Met een klas vol kinderen van kleur en een lesbische juf zou er inderdaad weinig van ons overblijven.

Kansrijk adviseren: het was de afgelopen weken opeens negatief in het nieuws. Leerlingen zouden in het vo 'afstromen' en daardoor negatieve ervaringen op doen. Ik snap de zorgen, maar ik deel niet de kritiek op het kansrijk adviseren. Het is niet voor niks dat kansenongelijkheid al jaren op de agenda staat. Na acht jaar lesgeven op het PrO en VMBO stel ik in deze column: kansrijk adviseren is niet het probleem, het steeds theoretischer worden van de vmbo-basis/kader opleidingen wel.

Moet je als leraar neutraal zijn? Ook als je gevoelige onderwerpen bespreekt? En waarom staat 'neutraal onderwijs over relaties en seksualiteit' in het hoofdlijnenakkoord? Kan ik mijn leerlingen eigenlijk nog vertellen dat ik getrouwd ben met een vrouw?