Opvoeding

Deze column verscheen eerder in Trouw.

De stoelen en de tafels staan nog opgestapeld in een hoek van het lokaal. Boeken liggen in dozen, posters op tafel. We zijn allemaal net terug van vakantie. Terwijl we ons lokaal inrichten, denken we aan onze (nieuwe) leerlingen en vragen ons af hoe hun zomer geweest is. Zijn de kinderen naar Spanje geweest of thuisgebleven? Werden er eindeloze uitstapjes ondernomen of moesten de jongeren zichzelf op straat vermaken? Wie komt er met meer kennis terug en wie moest de verleidingen van de criminaliteit weerstaan?

Temidden van al deze gedachtes moet ik denken aan wat een moeder van één van mijn leerlingen vorig schooljaar zei: “Ze kunnen het wel hebben over etniciteit etcetera, maar uiteindelijk gaat het gewoon over: hebben je ouders geld ja of nee. Als je ouders geld hebben, je twee keer per jaar op vakantie gaat en je geen zorgen hebt, zou je dan iemand op de Spaarndammerdijk beroven? Nee. Niet dat het andere kind een excuus heeft, maar wel een reden.” Haar dochter zat bij mij in de klas. Haar zoon deed foute dingen. Als alleenstaande moeder probeerde ze te redden wat er te redden viel. Maar het was zwaar.

Vlak voor de zomer kwam haar dochter naar me toe. Ze zou dit jaar voor het eerst in haar leven op vakantie gaan. Haar moeder had er veertien jaar voor gespaard. Maar de vakantie ging niet door. Haar broer had een scooter gestolen, vervolgens in de prak gereden, was betrapt en moest – uiteraard – het geld voor de scooter betalen. Zoon had het geld niet, en daar ging het zorgvuldig gespaarde geld van moeder. Dag vakantie.

De VVD heeft in haar verkiezingsprogramma staan dat ze ouders van criminele kinderen een opvoedcursus of boete wil geven. In maart lanceerde de VVD het plan al, wat ze meteen op kritiek van wetenschappers kwam te staan. Je hoeft maar aan een kind te denken dat in de criminaliteit belandt, en je weet: straffen van de ouders werkt niet.

Of zoals een moeder wiens zoon in de criminaliteit belandde bij EenVandaag zei: “Geen ouder denkt bij de geboorte van z’n kind: jij wordt later een crimineel.” Maar goed, of beleid effect heeft lijkt de VVD niet zoveel te boeien. En dus zette ze het alsnog deze zomer in hun verkiezingsprogramma.

Het CBS meldt dat jongeren uit gezinnen met een laag inkomen in Nederland bijna vier keer zoveel risico lopen op betrokkenheid bij criminaliteit vergeleken met jongeren uit welgestelde gezinnen. Andere onderzoeken laten zien dat goed onderwijs ervoor zorgt dat de kans op crimineel gedrag met zo’n dertig tot veertig procent wordt verminderd. Aan de ene kant door het toekomstperspectief dat het oplevert, aan de andere kant door de sociaal-emotionele vaardigheden die op school worden aangeleerd.

Dat geeft hoop, denk ik tijdens het inrichten van mijn lokaal. Wij leraren kunnen de armoede en de vakanties niet verlichten, wel kunnen we perspectief en toekomstkansen bieden. En oh ja, we kunnen in oktober stemmen op een partij die investeert in dingen die bewezen effect hebben.